Башҡорт донъяһы

Күңелле ялдар 🔥🔥🔥

Видео: Наҙгөл Хәмитова.

📌Башҡорт теле грамматикаһын яҙған мадъяр.

Төрөк, ҡарасай һәм башҡорт телдәрен өйрәнеүсе венгр ғалимы Вильмош Прёле 1871 йылдың 29 октябрендә Австро-Венгрия иленең Ньиредьхаза ҡалаһында тыуған.

🔹 Будапешт университетын тамамлаған, 1895 йылда төрөк тел ғилеме буйынса диссертация яҡлаған. Уҡытыусы булып эшләй, юғары уҡыу йорттарында белем бирә.

❓ Вильмош Прёле исеме беҙгә нимә өсөн ҡыҙыҡ?

✅ Сөнки 1901 йылда Бернат Мункачи етәкселегендә Рәсәй империяһына стажировка үтергә килә һәм Башҡортостанда була.

🔥 1901 йылда Вильмош Прёле "Заятүләк менән Һыуһылыу" башҡорт халыҡ эпосының бер вариантын яҙып ала.

Туплаған мәғлүмәттәренең бер өлөшөн "Билдәле башҡорт әкиәтенең варианты" тигән атама менән немец һәм венгр телдәрендә Будапештта нәшер итә.

🔹 Ғалим Рәсәйгә сәйәхәтенән башҡорт, балҡар һәм ҡарасай телдәре буйынса бай материал йыя.
🔹 1903-1904 йылдарҙа "Башҡорт теле грамматикаһы" тигән хеҙмәтен венгр телендә яҙа.
🔹 Һуңыраҡ, 1908-1916 йылдарҙа венгр һәм немец телдәрендә ҡарасай-балҡар телдәре буйынса хеҙмәттәрен, шул иҫәптән йөҙйәшәр Ҡарасай-Черкесс шағиры һәм йырсыһы Ҡасбот Ҡусҡаровтың бер нисә шиғырын баҫтырып сығара.

📌Хәтер биттәрен һүткәндә...

30 октябрҙә Рәсәй халҡы үткән быуаттың 30-сы йылдарының сәйәси золом ҡорбандарын иҫкә ала.

🔹 Был хәтер көнөнә Сибай тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейында "Хәтер биттәрен һүткәндә" тигән сара үткән.

🔹 Унда репрессия ҡорбандарының балалары, ейән-ейәнсәрҙәре һәм бүләләре, Сибай күп профилле сәнәғәт колледжының һәм педагогик колледжының студенттары һәм уҡытыусылары ҡатнашҡан.

🔹 Саҡырылған ҡунаҡтар - Зера һәм Анатолий Рева, Венера һәм Мәсғүт Ибраһимовтар, Резеда Ибраһимова, Римма Мирданова, Фәниә Хәмитова, Рәшит Иҙрисов ғәйепһеҙ хөкөм ителгәндәрҙе бер минут тынлыҡ менән иҫкә алғас, ғаилә тарихтарын һөйләгән.

🔹 Анатолий Рева - сәйәси золом ҡорбаны балаһы.
🔹 Венера һәм Мәсғүт Ибраһимовтар, туғаны Резеда Нөсөрәт ҡыҙы менән 1937 йылда ҡулға алынған Фәттәх олаталарын иҫкә алған, ул 1956 йылда аҡланған, Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнгән.

💯 "Саранан һуң ҡунаҡтар менән һөйләшеүҙе, хәтирәләрҙе барлауҙы сәй табынында дауам иттек. Музей коллективы уникаль экспонаттарҙы һәм дәүер шаһиттарының хәтирәләрен һаҡлап ҡала, йәмғиәт хәтерендә тарихтың фажиғәле һабаҡтарын ҡалдырырға ярҙам итә",

- тип хәбәр иткән сибайҙар.

Донъя йәме - ҡатын-ҡыҙҙа 😍

Видео: "Guzal dance" бейнм ансамбле һылыуҙары.

📌 Бөгөн Рәсәйҙә Тренер көнө икән.

Рәсми рәүештә билдәләнмәһә лә, спортҡа һөйөү һәм үҙ-үҙеңә ышаныс тәрбиәләгән, көрәшергә һәм еңергә өйрәткән, сәләмәт тәндә – сәләмәт рух булыуын көн дә дәлилләп торған кешеләргә тағы бер ҡат рәхмәт әйтергә һәм ҡотларға сәбәп был.

💯 Белеүегеҙсә, Башҡортостанда үҫеп килгән быуынды тәрбиәләүҙә мөһим роль уйнаған был һөнәр кешеләренә ҙур иғтибар бүленә. Айырыуса ауылдарҙа спортты үҫтереү маҡсатында эштәр атҡарыла.

✅ Мәҫәлән, 2020 йылда Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров тәҡдиме менән төбәктә “Ауыл тренеры” (“Сельский тренер”) республика программаһы бойомға ашырыла башланы.

🔹 Ул ауылға эшкә килгән йәш тренерҙарға (35 йәшкә тиклем) бер тапҡыр бирелә торған түләүҙән ғибәрәт ине. Тәүҙә был түләү 600 мең һум тәшкил итте, шунан 1 миллион һумға тиклем арттырылды.

🔥 Тәжрибә уңышлы булып сыҡты: бер нисә йыл эсендә 200-ҙән ашыу тренер ярҙам алды.

🔹 Һәм был башланғысты федераль кимәлдә бойомға ашырырға ҡарар ителде: 2024 йылда ул саҡтағы Рәсәй спорт министры Михаил Дегтярев тәҡдиме менән Президент Владимир Путин эште киңәйтергә ҡушты.

🔹 2025 йылда “Ауыл тренеры” (“Земский доктор”) программаһын һынау рәүешендә илдең 26 төбәгендә башлап ебәрҙеләр – 72 тренер түләүҙәр алды.
🔹 Ә 2026 йылдан программа илдең бөтә төбәктәренә ҡағыла.

📍 2026 йылда Башҡортостанда “Ауыл тренеры” федераль программаһы буйынса түләүҙәрҙе Шишмә районының спорт мәктәбе инструктор-методисы Галина Рейтер, Дүртөйлөнөң дзюдо буйынса “Олимпиец” спорт мәктәбе тренеры Анна Пальмина һәм Әлшәй районы спорт мәктәбенең хоккей буйынса тренеры Динис Миңлейәров алды.

Көҙҙөң йәме - өмәлә🪿🪿🪿

Көҙҙөң бар йәме - өмәләрҙә, бер-береңә ҡышҡа әҙерләнергә ярҙам итеүҙә, изгелек ҡылыуҙа.

Борондан башҡорттар был эштәрҙе күмәкләп башҡарған: ураҡҡа төшкән, ҡош-ҡорт йолҡҡан, кәртә-ҡураһын нығытҡан, мал аҙығын хәстәрләгән, һуғымға әҙерләнгән.

🪿 Ауылдарҙа әле лә ошо ғәҙәттәрҙе дауам итеп, ҡаҙ өмәләре ойоштороу бар. Бройлер тауыҡтары, өйрәк, күркә, ҡаҙ - йәй буйы бағып үҫтергән ҡош-ҡортон күрше-күлән, туған-тыумаса менән эш итә.

🪿 Әлбиттә, йылдан-йыл эш тәртибе үҙгәрә бара - хәҙер газ яндырғыс менән генә өтәләр, ҡаты һыуыҡтарҙы ла бик көтөп тормайҙар - һаҡлау өсөн туңдырғыс йәшниктәре бар. Әммә бер-береңә ярҙам күрһәтеү ғәҙәте һаҡлана.

🪿 Бына «ЕТЕ ҠЫҘ» ойошмаһының уңған, әүҙем ҡатын-ҡыҙҙарының береһе Розалия Хисмәтуллина ла тыуған яғы Бөрйәндә ҡош-ҡорт өмәһендә ҡатнашҡан — туғандарына ярҙам иткән.

💯 "Муллыҡ һәм байлыҡ байрамдары һәр йортта үтһен, табындар мул һәм бәрәкәтле, донъялар тыныс булһын!"

— тигән Розалия Әмин ҡыҙы.

Шулай булһын! 😇

Тормошоғоҙ көтөлмәгән яҡшы һәм матур яңылыҡтарға тулы булһын 🦋

Был ғәжәйеп күренеш Дәүләкән районындағы "Асылыкүл" тәбиғәт паркында теркәлгән: октябрь айы булыуға ҡарамаҫтан, көндөҙгө тауис күҙе (Aglais io) тип аталған күбәләк терелеп сыҡҡан. Уны тәбиғәт паркы начальнигы Гүзәл Ғилманова төшөргән.

Баҡтиһәң, был күбәләк ошолай ҡанатланған хәлдә лә ҡышлай ала һәм көндәр йылыныу менән терелеп китә икән.

📌 Уңыш йыйған уңғандарға - автомобиль

Бөгөн Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров уңыш йыйыуҙа алдынғы булған комбайн һәм сапҡыс операторҙарына "ЛАДА Нива" автомобилдәрен бүләк итте.

📍 "Иң яҡшы иген урыусы комбайн операторы" номинацияһында еңеүселәр:

🔹 Рәил Иҫәнбитов - Стәрлетамаҡ районы "Калинин исемендәге" аграр предприятиеһы механизаторы 4497 тонна иген иккән;

🔹 Азамат Закиров - Хәйбулла районы Урал Закиров крәҫтиән-фермер хужалығы механизаторы - 4500 тонна иген;

🔹 Василий Фёдоров - Ауырғазы районы "Уңыш" ауыл хужалығы предприятиеһы механизаторы - 3902 тонна иген;

🔹 Рәсим Зарипов - Дүртөйлө районы "Ленин" тоҡом заводы механизаторы - 3578 тонна иген;

🔹 Рәмзил Хаматдинов - Саҡмағош районы "Юлдаш" ойошмаһы механизаторы - 3376 тонна иген;

🔹 Сабирйән Шәрәфиев - Мәсетле районы "Аҡтау" ауыл хужалығы предприятиеһы механизаторы - 2303 тонна иген;

🔹 Денис Шакиров - Борай районы Динарик Шакиров крәҫтиән-фермер хужалығы механизаторы - 2231 тонна иген;

🔹 Алик Яппаров - Балтас районы "Мичурин" ойошмаһы механизаторы - 1090 тонна иген иккән.

📍 "Иң яҡшы үҙйөрөшлө сапҡыс операторы" номинацияһында еңеүсе:

🔹 Илнар Хәмзин - Тәтешле районы "Крупская" ауыл хужалығы предприятиеһы механизаторы - 4853 гектар ерҙән иген һәм бөртөклө-ҡуҙаҡлы культуралар урып алған.

📍 "Иң яҡшы сөгөлдөр йыйыусы комбайн операторы" номинацияһында:

🔹 Дмитрий Шевченко - Благовар районы "Лентерра" ойошмаһы механизаторы - ул 1185 гектар ерҙән шәкәр сөгөлдөрөн йыйған.

💯 "Быйыл, бөтә ҡыйынлыҡтарға ҡарамай, республикала 3,4 млн тонна иген, лайыҡлы шәкәр сөгөлдөрө уңышы, майлы культуралар йыйып алынды. Әлбиттә, был сик түгел. Фәндең иң яңы ҡаҙаныштарын, ашламаларҙы, яҡшы заманса техниканы ҡулланып, тағы ла күберәккә ирешә алабыҙ һәм шулай эшләйәсәкбеҙ ҙә. Әлбиттә, ауыл хужалығына артабан да ярҙамды дауам итәсәкбеҙ.
Иртәгә Башҡортостанда Ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнөнә арналған тантаналар үтәсәк. Был мөһим тармаҡҡа ҡағылышы булған һәр кемде ихлас ҡотлайым! Һеҙ еңел булмаған, әммә республиканың һәм илдең аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеге өсөн мөһим эште атҡараһығыҙ. Һәр берегеҙ алдында баш эйәм. Ныҡлы һаулыҡ, муллыҡ һәм именлек теләйем",

- тип яҙҙы сәхифәһендә Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров.

Иң төп ризығыбыҙ - икмәк менән тәьмин иткән хеҙмәтсәндәргә дан! 🔥

📌 Ҡурсаулыҡҡа сәйәхәт

Бөрйән районы Иҫке Собханғол урта мәктәбенең 1-се класс уҡыусылары көҙгө каникул ваҡытында Һарғая ауылына Башҡортостан дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығына сәйәхәт ҡылған.

🔹 Тәүҙә ҡурсаулыҡтың ҡағиҙәләре менән таныштырғас, Тәбиғәт музейына юлланғандар. Бында балалар үҫемлектәр, ҡоштар һәм хайуандар донъяһы менән яҡынданыраҡ танышҡан.

💯 "Ҡурсаулыҡтың махсус ябыулы биләмәһендә аҫралған гүзәл маралдарҙы үҙ күҙебеҙ менән күреү беҙҙең өсөн иң ҙур ҡыуаныс булды. Әсәйҙәр бешереп ебәргән тәмлекәстәр менән сәй эсеп алғас, балалар майҙансығында уйнап алдыҡ. Беҙҙең сәйәхәт бик күңелле булды!"

- ти класс етәксеһе Ғәлимә Сәлихова.

Ул мауыҡтырғыс сәйәхәт өсөн ҡурсаулыҡ хеҙмәткәрҙәренә рәхмәтен белдергән.

Балалар күңелендә тыуған яҡ тәбиғәтенә һөйөү уятҡан бик әһәмиәтле көн булған был💚

❓ Ә һеҙ каникулдарҙы нисек үткәрәһегеҙ?

"Ғүмер китабымды, альбом кеүек,
Ҡарап сығырға,тип бирһәләр,
"Йәшлек" тип яҙылған өс-дүрт битен
Урлар инем..." - тип яҙған Башҡортостандың халыҡ шағиры Әнғәм АТНАБАЕВ.

Тормошобоҙҙоң һәр минутының ҡәҙерҙәрен беләйек. Төшкө ялығыҙ матур үтһен 🥰

Видео: "Башҡорт ауылындағы тормош" төркөмөн алып барыусы Лилиә Ханова төшөргән был видеоны, шиғырҙы әсәһе Нурсилә ханым тасуири уҡый.