Чувашская газета "Урал сасси"

Ĕпхÿ пики Раççей чысне хÿтĕлесе Сеулти конкурсра çĕнтернĕ
 
Октябрь уйăхĕн 13-18-мĕшĕсенче Сеулта «Miss Asia Awards-2026» Ази континентĕнчи пĕтĕм тĕнчери модельсен конкурсĕ иртнĕ.
 
Çак кĕрешÿре Раççей чысне «Пушкăртстан пики-2025» конкурс çĕнтерÿçи, «Ĕпхÿ мисĕ -2026» конкурăн пĕрремĕш вице-мисĕ Лина Закирова хÿтĕленĕ. Хĕр - 23 çулта,вăл юриста вĕренет. Конкурс пĕтĕмлетĕвĕсем тăрăх Лина çĕнтерÿçĕ пулса тăнă.
 
Проекта Китайран, Японинчен, Малайзинчен, Кăнтăр Корейăран, Казахстанран, Кăркăстанран, Узбекистанран, Монголинчен, Таиландран тата Раççейрен килнĕ пикесем хутшăннă. Конкурс положенийĕпе килĕшÿллĕн хĕрсем наци тумĕ, бикини, пултарулăх номерĕ кăтартнă тата жюри пайташĕсене каçхи тумпа паллаштарнă.

Все больше молодых людей в Башкортостане решают связать свою жизнь с наукой. За два года число ученых в возрасте до 29 лет в республике выросло почти на 40 человек, теперь их более 900. И это очень достойный результат.

Почему это важно? Чем больше талантливой молодежи будет заниматься развитием науки и технологий, тем больших успехов добьется наша республика и наша страна. Мы хорошо это понимаем. А потому вкладываем в эту сферу много сил и энергии. Работу ведем в том числе в рамках Десятилетия науки и технологий, которое объявил наш Президент Владимир Владимирович Путин. 

Одна из ключевых площадок здесь – Межвузовский студенческий кампус Евразийского НОЦ. В нем размещаются 24 лаборатории, включая молодежные. Уже сейчас результаты исследований, которые здесь проводят, научные разработки находят применение в практике – в медицине, промышленности,  сельском хозяйстве, многих других отраслях. 

Мы продолжаем помогать нашим молодым ученым и преподавателям высшей школы улучшать жилищные условия. Субсидии из бюджета республики на решение этого важного вопроса за пять лет получили 133 человека. Более 500 человек прошли стажировки в ведущих научно-образовательных учреждениях России и за рубежом. Эту поддержку мы также будем оказывать и дальше.

Совсем скоро мы завершаем строительство второй очереди Межвузовского кампуса. Уверен, его открытие сделает нашу республику еще более привлекательной для молодых ученых, в том числе из других регионов и государств. И конечно, для тех наших ребят, кто пока раздумывает о своем будущем. Не сомневайтесь) Давайте вместе двигать нашу республику и нашу страну вперед.

Республикăра сĕт сăвасси тата какай туса иллесси пилĕк çул хушшинче  9 % ÿснĕ
 
Выльăх-чĕрлĕх ĕрчетесси регионти агропромышленность комплексĕн тĕп пайĕ пулса тăрать.
Пушкăртстанра 2021-2025 çулсенче какай туса илесси - 22%, сĕт сăвăмĕ 1,5% ÿснĕ тесе пĕлтернĕ ПР Ял хуçалăх министерстви. Пĕтĕмĕшле çак тапхăрта  регионти ял хуçалăх предприятийĕсемпе фермер хуçалăхĕсенче  выльăх-чĕрлĕх продукцийĕ туса илесси 2020 çулхипе танлаштарсан 109 %  çитнĕ.
Сĕт суса илесси тавар калăпăшĕнче чи пĕлтерĕшли шутланать. Пилĕк çул хушшинче сĕт сăвăмĕ 776,3 пин тонна çитнĕ (2020 çулта 766,1 пин тонна пулнă). Çакăн пек кăтартусем отрасле индустриализаци тунипе çыхăннă. 2018 çултан пуçласа сĕтпе тавар комплексĕсене  тăвассипе тата çĕнетессипе 26 инвестпроек пурнăçланнă тата пурнăçа кĕрет. Пĕтĕмĕшле çак ĕçе тума 28,4 млрд тенкĕ инвестици хывнă. Паянхи кун вĕсем регионти мĕнпур сĕтĕн 49 % туса илеççĕ.
Какай туса илессипе ÿсĕм тата та пысăкрах. Кунта сысна  тата чăх какайне ытларах хатĕрлеме пуçланине палăртмалла. Сăмахран, чăх какайне туса илесси  - 116,2 пин тоннăран 137,8 пин тонна (+18,6 %), сысна какайĕ 106,7 пин тоннăран 134,4 пин тонна (+26 %) çитнĕ.
Сăмах май, çакна та палăртса хăвармалла, кăçал республикăра 20 роботсем ĕçлекен ферма хута яма палăртнă.

Республикăра миçе çын ОРВИпе чирлени паллă
 
Пушкăртстанра юлашки эрнере ОРВИпе, гриппа тата COVID-19-па 18 пин çын чирленине çирĕплетнĕ. Роспотребнадзорăн Пушкăртстанри управленийĕ пĕлтернĕ тарăх, респираторлă вируспа чирлесси ытларах гриппа çыхăнман этиологи вирусĕсене пула пулса иртет.
 
Специалистсем прививка тума, çапла майпа чиртен сыхланма сĕнеççĕ. Привка туни уйрăмах хăрушлăх (риск) ушкăнне кĕрекен çынсемшĕн кирлĕ. Кунта ОРВИпе тăтăшах чирлекенсем, вăраха кайнă чирпе (вĕсен шутĕнче ÿпкепе, чĕрепе юн тымарĕ, ытлашши ÿт хушнипе тертленекенсем) аптăракансем кĕреççĕ.  Çавăн пекех хăрушлăх ушкăнĕнче - пĕчĕк ачасемпе ватăсем, йывăрлă хĕрарăмсем.
 
Паянхи кун тĕлне грипран республикăра 500 пин çын вакцинаци иртнĕ.

Анне – пирĕншĕн чи хаклă та кирлĕ çын

 Чи йывăр вăхăтра та тавралăха çутăрах, ăшăрах, хаваслăрах тума пулăшакан çынсем пур. Пирĕншĕн çавăн пек çын вăл – анне, Вера Геннадиевна Егорова. Анне – пирĕншĕн чи хаклă та кирлĕ çын.

 Çак кунсенче вăл 65-мĕш çуралнă кунне паллă турĕ. Пирĕн анне, Вера Геннадиевна Егорова, 1961 çулхи октябрь уйăхĕн 16-мĕшĕнче Пишпÿлек тăрăхĕнчи Хушăлка ял Канашне кĕрекен Петровка паççулккинче çуралнă. Халĕ ăна Петровка ялĕ теççĕ. Вăл вăхăтра поселок шутланнă. Анне çемьере икĕ аслă пиччĕшĕ хыççăн виççĕмĕш ача пулса çитĕннĕ. Пиччĕшĕсем ăна юратнă, ялан хÿтĕлеме тăрăшнă, анчах вăл хăй те питĕ хастар хĕр ача пулнă, никама та кÿрентерме паман. Пĕчĕкренех пысăк хăвăртлăхран та, çÿллĕшрен те хăраман Вера: мотоциклпа çÿренĕ, юлантупа сиккипе хăваланă. Ял çыннисем пуçĕсене çеç сулнă: «Хăй çав тери пĕчĕкскер, хăюлăхĕ вара ытлашшипех», – тенĕ. Каçсерен ытти ачасемпе пĕрле питомнике вăрттăн çырла çиме чупнă. Кукаçи, Геннадий Анисимович, унта хуралта ĕçленĕ. Курас-тăвас пулсан аннене те хытă лекнĕ, апла пулин те сада кĕмесĕр пĕр каç та иртмен. Халĕ те çав кунсене аса илсе анне кулать, шăпах çав историсенче ĕнтĕ чăн-чăн телей тет.

Тĕплĕнрех пĕлме - https://ursassi.ru/

Пушкăртстанра Буздяк - Давлекан çулăн пĕр пайнне юсаса çĕнетнĕ
 
Республикăри Транспорт тата çул-йĕр хуçалăхĕн министертвинче «Инфратытăм пурнăç валли» наци проекчĕпе Буздяк – Давлекан автоçулăн 4 çухрăмне мĕнле юсанине кăтартса панă. Юсав ĕçĕсем июнь уйăхĕнче пуçланнă.
Çак çул Буздяк тата Давлекан районĕсенчи 60 пин çынна çыхăнтарать. Унпа кунта пурăнакансем хăйсене канăс паман ыйтусемпе  район центрĕсене çитеççĕ тата М-5 «Урал» федераллă çул çине тухаççĕ. 2026 çулта наци проекчĕпе усă курса республикăра 170 çухрăм çула юсама тĕллев лартнă.

В третье воскресенье октября свой праздник отмечают работники дорожного хозяйства. В моей рубрике #ЖЗЛ_Башкортостан расскажу о представителе этой профессии – главном специалисте Управления дорожного хозяйства республики, заслуженном строителе Башкортостана Раисе Асаеве.

Раис Асаев родом из Уфы. Его отец-фронтовик, который прошёл Великую Отечественную войну, в свое время твёрдо сказал сыну: «Нашей стране нужны дороги, надо их строить». И эти слова стали для Раиса Аюповича ориентиром на всю жизнь.
 
В сфере дорожного хозяйства Раис Асаев – 45 лет. Он участвовал в строительстве многих важнейших в республике дорог: Кропачево – Малояз – Месягутово, Мишкино – Караидель, Явгильдино – Аскино, Бураево – Балтачево – Татышлы, Исянгулово – Зилаир, Уфа – Инзер – Белорецк и другие.
 
По его проектам возвели асфальтобетонные заводы в Хайбуллинском, Балтачевском, Белорецком и Архангельском районах. Раис Асаев руководил ходом реконструкции моста через реку Ик на дороге Октябрьский – Уруссу на границе с Татарстаном и строительством Южного подъезда к Уфе с мостом у «Каменной переправы».
 
Дело отца сегодня достойно продолжают сыновья. Рафаэль Асаев курирует строительство мостов через реку Белую в Уфе, капремонт мостовых переходов через реку Идяш в Буздякском районе и через реку Ходъяр в Бакалинском районе. Артур Асаев ведёт крупные городские проекты, в том числе развивает «Затон‑Восточный».
 
Поздравляю семью Асаевых и всех работников дорожного хозяйства с профессиональным праздником! Желаю доброго здоровья и благополучия!

Аттесене халалласа
 
 
Атте кунĕ ячĕпе мĕнпур вăйлă та ăслă аттесене саламлатпăр, Альбина Юрату çыравçăн сăввипе паллашма сĕнетпĕр. Сăвă пултăр парне.  
 
 
АТТЕ
 
Сÿнми телей тăван атте пурри –
Кăвар пекех вут-хĕмлĕ ун чĕри.
Ялта кил-çурт çĕкленĕ вăй хурса,
 Ĕçленĕ пурнăç юррине шанса.
Нихçан та кăтармасть ывăннине,
 Савса качча вăл илнĕ аннене.
Хуçаланать чăн туслăх çемьере,
Пин ыр сăмах янрать кĕрекере.
 
 Атте пехилĕ туптанать вутра,
 Вăл ăс пани нихçан путмасть шывра.
 Итлерĕм ачаран ыр сăмахне
 Такăрлатаса ун хыççăн мăн çулне.
 Атте ятне мухтатăп юрăра
, Васкатăп пулăшма пулса çумра!
 Атте ăшши пурин валли çитет,
 Атте чăн-чăн телей хакне пĕлет.
 
Хушса юрламалли:
 Çÿллĕ-çÿллĕ тÿпере сар кайăксем юрлаççĕ,
Чун юратнă аттене хĕвеллĕн саламлаççĕ.
Кайăк пек çунатланса çĕн юрă шăрататăп.
 Вăйлă, ăслă аттепе куллен мăнаçланатăп.
 
Альбина ЮРАТУ.

Çичĕ паттăра асра тытса асăну хăмисем уçнă
 
Авăркас районĕнчи Толбазă салинчи 3№ шкулăн стени çине ятарлă çар операцинче пуçĕсене хунă çичĕ паттăра асра тытса асăну хăмисем вырнаçтарнă. Çак пархатрлă ĕçе пурнăçлама пуçарупа салтаксен çывăх çыннисем тухнă пулнă, район администрациĕ вара май çитнĕ таран пулăшу панă.
 
Район центрĕнчи шкулта Салават Галиаскаров, Ильдар Мухамадьяров, Анатолий Никитин, Владимир Ренгач, Эдуард Алексеев, Азат Кутлугузин, Николай Дунов çĕршыв хÿтĕлевçисем тĕрлĕ çулсенче пĕлÿ илнĕ, малашлăх планĕсене палăртнă. Шел пулин те хаяр вăрçа пула каччăсен пурнăçĕсем ир татăлнă. Вĕсен паттăрла ĕçĕсене паянхи тата пулас ăру яланах асра тытĕ, асăну хăмисем вара иртнине куç умне кăларса тăратма пулăшĕç. Паллах, паттăрсем çамрăксемшĕн патриотизмпа çарти хастарлăх тĕслĕхĕ пулса тăрĕç.
Чыс та мухтав Тăван çĕршыв  хÿтĕлевçисене!

2027 çулта Пушкăртстанра чи пĕчĕк  ĕç укçи 33,3 пин тенке çитме пултарать
 
Ăна хальлĕхе татса паман, анчах та ноябрь-декабрь уйăхĕсенче паллă пулмалла.
 
Раççей ĕç тата социаллă хÿтĕлев министрĕ Антон Котяков РФ Патшалăх Думин бюджет тата налог енĕпе ĕçлекен комитет ларăвĕнче çĕршывра 2027 çулта чи пĕчĕк ĕç укçине (МРОТ) ÿстерме палăртнине пĕлтернĕ. Вăл 28 935 тенке çитмелле, хальхи вăхăтри кăтартупа танлаштарсан 6,8 % пысăкрах пулĕ.
 
Аса илтеретпĕр, Пушкăртстанра район коэффициенчĕ 15 % пур, çавна пула МРОТ виçи федералсем палăртнинчен пысăкрах пулмалла. 2026 çулта чи пĕчĕк ĕç укçи 27 093 тенкĕ пулнă пулсан, республикăра вăл 31 156,95 тенкĕпе танлашнă.
 
Енчен те федераллă МРОТ виçи 28 935 тенке çитсен, Пушкăртстанра вăл, район коэффициетне шута илсе, 33,3 пин тенкĕ пулмалла. Бюджен сферинче ĕçлемен çынсен ĕç укçийĕ пысăкрах та пулма пултарать. Мĕншĕн тесен республикăра ятарлă килĕшÿ тунă, унпа витĕмĕпе экономика секторĕнче ĕçлекенсене палăртнинчен 5,7 %  ытларах тÿлемелле. Çак принципа шута илсен вĕсен ĕç укçин виçи 35 пин тенкĕ урлă каçмалла.