Беҙҙең Башҡортостан

Тыныс тормошта ла һынатмай
Украинала махсус хәрби операция башланыу менән бихисап ир-егеттәр илебеҙ именлеге һағына баҫты. Улар иңдәренә йөкмәтелгән хәрби бурыстарын намыҫ менән үтәй, Тыуған иле һәм яҡындары өсөн йәнен-тәнен аямай. Йомағужа ауылынан «Усатый» позывнойлы яҡташыбыҙ ҙа тап шундайҙарҙан. https://aulut.ru/news/care/2026-10-28/tynys-tormoshta-la-ynatmay-4857335

Фәһимә Әҙһәмовна менән бик күптән күрешкән юҡ. Әле мин мәктәптә эшләгәндә, ул шунда химия фәненән уҡыта ине. Әллә күпме ғүмер үтеп киткән. Бөгөн уйламағанда йомошом төшөп мәктәпкә килдем. Мин эшләгән осорҙағы коллегаларым, инде бармаҡ менән һанарлыҡ ҡына ҡалған. Үҙгәрмәйҙәр ҡыҙҙар, афарин! Әүәлгесә, күптән дәрестәре бөтһә лә, муйындан эшкә сумып, бер һүҙ ҡатырға ла ваҡыт таба алмай, отчеттарына ҡаҙалып, өҫтәл артында ултыралар. Мине күргәс, урындарынан тороп, ҡосаҡлап уҡ алдылар.
- Әәәәй, рәхәт эшкә күсеп алдың да, ҡалай матурланып, күҙҙәрең асылып, йылмайып, бәхетле булып йөрөп ятаһың ул! – тип һоҡланыуҙарын йәшерә алманылар. Шунда беҙгә лә эш юҡмы?..
- Нимә һөйләгән булаһығыҙ һеҙ, ҡыҙҙар, эш булһа ла бармайһығыҙ бит инде. Ғүмер буйы ошонда белем биргән, юғары квалификациялы уҡытыусыларҙы, трактор менән һөйрәп тә сығарып булмаясаҡ мәктәп тупһаһынан...
- Эйе шул, ҡыҙыҡай, беҙ башҡа урында эшләй ҙә белмәйбеҙҙер ул, өйрәнелгән эш. Хаҡлы ялға ла күп ҡалманы, - тип яратҡан, күнегелгән эштәренә һүҙ тигеҙмәй, ихлас көлөшөп алдылар.
Үҙ эштәремде ослап, ҡайтыр яҡҡа, баҫҡыстан төшөп барһам, ҡаршыма Фәһимә Әҙһәмовна тап булды. Хәл-әхүәл һорашҡас, ҡулымдан тотоп үҙ кабинеты яғына ыңғайлатты.
- Һеҙҙе бик йыш иҫкә алабыҙ, Фәриҙә Булатовна. Ҡыҙым да... – тине ул, моңоу ғына.
Лераның класс етәксеһе булған инем. Тулы, өлгөлө, тырыш, бик матур, татыу ғаилә. Фәһимә Әҙһәмовнаның әсәһе – Мәхмүзә инәй ҙә, балалары менән бергә йәшәй ине. Юҡ-юҡта юл төшөп, инеп сығырға тура килгәндә, ҡоймаҡлап сәй эсермәй сығарманы. Һәр ваҡыт сәйе ҡайнар, йөҙө асыҡ булды.
- Хәлдәрегеҙ нисек, Фәһимә Әҙһәмовна, күптән, бик күптән күрешкәнебеҙ юҡ? Лераның игеҙәктәренең фотоһын контакта ғына күреп ҡалған инем, бик матур сабыйҙар. Маладис булды Лера, уҡыуын да, ғаилә тормошон да ваҡытында, йәнәш алып барырға көсө етә. Тормош иптәшенән уңғандыр, рәхмәт яуғыры! Әлдә контакт бар, ҡайһы бер яңылыҡтарҙы шунда инеп кенә белеп ҡалам...
- Сәләмәтлек ҡарттарса. Һауа торошон инде һыҙланыуҙарым аша билдәләй алам. Ә әсәйем әхирәткә китте, китеүенә лә байтаҡ ғүмер үтте. Ә Лерамдың бәхете булманы тиһәм дә була. Бөтә шатлығы ана шул игеҙәктәре. Шуларға әүрәп, ғүмеренең үткәнен дә һиҙмәй шикелле инде ул.
- Ҡурҡытмағыҙ әле, нимә булды? – уның һәр ваҡыттағыса яйлап ҡына, көйләп һөйләүенә минең сабырлығым етмәне...
- Кейәүем менән бик матур итеп дуҫлашып йөрөп, яратышып өйләнештеләр. Һуңынан да үҙҙәренә һоҡланмаған кеше юҡ ине. Лера ауырға ҡалып, игеҙәк бәпәйҙәре була тигәс тә, кейәү Лерамды өрмәгән ергә ултыртманы... Бәпәйҙәрҙе дауахананан алып ҡайтҡас башланды. Бәләкәстәр эстәре, йә теге, был ерҙәре ауыртып илайҙар. Береһен тынысландырһаң, икенсеһе башлай. Шулай итеп беҙҙең кейәү берҙән-бер көндө: Йә мин, йә балалаларың, һайла?- тип Лераға ультиматум ҡуйҙы. Был бер ваҡытта ла тынмаҫ шау-шыу мине туйҙырҙы. Мин һеҙҙән арыным, минең йоҡом туймай, ашай алмайым, кәйеф юҡ, эштә ауыр, шулар арҡаһында инде өйгә лә ҡайтаһым килмәй, тине... - https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2023-12-09/ata-k-k-k-zary-bul-an-h-l-3558567

Ғүмер һуҡмағы буйлап 60 йыл бергә
Йомағужа ауылында йәшәүсе ғаилә юбилярҙарына изге теләктәр еткереп, Зөлҡәрнәй һәм Менәүәрә Ғәниевтар ғаиләһе менән таныштырып үтәбеҙ. Уларҙың тормошо – ғаилә мөнәсәбәттәре ныҡлығы, уңғанлыҡ өлгөһө. https://aulut.ru/news/common_material/2026-10-28/mer-u-ma-y-buylap-60-yyl-berg-4857322

Барыһы ла яҡшы буласаҡ
«Яҡут» ҡушаматлы егет — Ермолаево ауылының 1-се мәктәбен тамамлаусы.
https://youshatir.ru/news/care/2026-10-28/bary-y-la-ya-shy-bulasa-4857234

Бер мәл дуҫым йомош менән Ейәнсура районына барып киләйек тигәс, баш тартмай киттем бергә. Тау-урмандарға һоҡланып, алыҫ юлды тиҙ генә үттек. Бер ауылға барып етеп, дуҫымдың танышының йортона туҡтаныҡ.
Мыҡты ғына кәүҙәле ир ҡаршы алды ла өйөнә саҡырҙы. Миңә ҡарап: “Үт, әйҙә, мыртый”,--тине. Аптырап ҡараным. “Миңә, тәү күргән кешеһенә, ҡушамат та тағып торасы”,--тип уйланым. Бер аҙҙан “Матур ултыр”, “Матур ултыр тим бит мин һиңә”, тип бәйләнә башланы. Ултырған еремдә шым ғына тик ултырһам да бәйләнгәс, аптырап https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-08/myrtyy-3960631?utm_campaign=119242692&utm_medium=social&utm_source=vk

Ашҡаҙанығыҙ менән һөйләшегеҙ, артығыҙ менән алға табан йөрөгөҙ...

Хатта үҙ исемегеҙҙе бышылдап ҡына әйтегеҙ... Был кәңәштәр һәм ҡылыҡтар сәйер күренер, әммә ярҙам итә, тиҙәр.

👉 Уҡығыҙ: https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-10-27/ash-a-any-y-men-n-yl-shege-arty-y-men-n-al-a-taban-y-r-g-4856886

Беҙҙең өсөн тип ташланған алама юрған менән иҫке куфайкыны күреп, туҙынды ла китте бит! — Ништәп беҙгә аламаларҙан урын йәйгәндәр? Беҙ бүтәндәрҙән ҡайһы еребеҙ менән кәм? — Ҡуйһаңсы ла инде, Дәмдәр, бер кискә буҡ булһынмы, ят, йоҡла. Ҡайтҡас аппасыҡ түшәктәргә һалырмын үҙеңде. Уңайһыҙ бит… Әсәйем ятҡыра алмай бит ҡыҙмаса булып алған атайҙы. — Уңайһыҙ шул. Бик уңайһыҙ. Мин дә саҡырылған ҡунаҡ, теләнселәп, өйҙә ашарыма булмағанлыҡтан килеп ултырамдыр шул бер генә бөртөк бажама? Мин дә ҡырҡ киламитр ер үтеп, ат тирләтеп, ике имсәк балларымды тейәп килеп ултырам. Тор, Гөлшат, йыйынығыҙ. Сырмағыҙ игеҙәктәрҙе. Атты егә һалайым. Атай тып баҫып сығып китте. Тәҙрәнән атты еккәне күренеп тора.

https://moradim.ru/articles/y-m-i-t/2026-10-12/bazha-4842165

Студент саҡта бер һабаҡташым: “Башҡаһы-башҡа, әммә мин эскесе булып китеүҙән ҡурҡам”, – тигәйне. Эсмәгән кеше нисек эскесе булһын, тип һүҙен мәрәкәгә борғас, ул ҡыҙ: “Атайым төшөрөргә әүәҫ. Туғандар араһында ла эсеүселәр күп. Йәшәй торғас, бәлки, мин дә мауығып китермен, ә аҙаҡ был бәләнән ҡотола алмаҫмын тип борсолам...” – тип бик тә ғәжәпләндергәйне. Шөкөр, ул лайыҡлы тормош кисерә, ғаилә ҡороп, балалар тәрбиәләй, донъя көтә. Мәгәр уның хәтерҙә уйылып ҡалған һүҙҙәрендә дөрөҫлөк бар: эскелектән ҡурҡыу зарур. Ҡурҡыу ғына түгел, спиртлы эсемлектәргә ҡарата үҙеңдә һәм яҡындарыңда ытырғаныу, нәфрәт тойғоһо тәрбиәләү мөһим, сөнки ҡәһәрле ғәҙәт йәшен-ҡартын да, байын-ярлыһын да аямай, күптән замана афәтенә әүерелгән.
Журналист юлында төрлө кешеләр осрай. Бер шулай урта йәштәрҙәге олпат ир менән эш буйынса аралашырға тура килгәйне. Әммә һөйләшеү бөтөнләй икенсе юҫыҡҡа боролоп китте. Уның һөйләгәндәре башҡаларға фәһем булһын:
“ Эскелек – сир, ул “йоҡһа”, дауалау ҡатмарлы, ҡотолоу юлы юҡ, тип әйтһәң дә була. Был хаҡта үҙемдән сығып әйтәм, сөнки мин – алкоголик, бар тормошом эскелеккә бәйле һәм һәр көнөм үҙ-үҙем менән көрәш. Мин әлеге ваҡытта ҡәҙимге тормош алып барһам да, мейем барыбер эскесенеке, эскеселәрсә фекер йөрөтәм. Әлбиттә, шараплы стаканға үрелмәү, көндө айыҡ үткәреү өсөн иҫ киткес ихтыяр көсө, әҙәмсә итеп, матур тормошта йәшәргә теләк менән бергә, тирә-йүндәгеләрҙән аңлап ҡабул итеү ҙа кәрәк.
Ҡыҫҡаса әйткәндә, минең тарихым түбәндәгесә: https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-02-07/tanysh-buly-y-min-eskese-3634423?utm_campaign=119242692&utm_medium=social&utm_source=vk

... Солтан өйөн күтәрергә өмәгә саҡырғас, Рәмил шатланып ризалашҡайны. Шулай булмай, бәләкәйҙән йән дуҫтар бит улар. Тик яҙмыштары ғына төрлөсәрәк. Йәшәй белә уның дуҫы. Илле йәше тулыуға икенсегә хан һарайы һымаҡ йорт һала. Ул ғына һаман атаһынан ҡалған иҫке өйҙә ғүмер итә. Ярай, төҙөп сығыр әле. Быйыл булмаһа ла, киләһе йыл ныҡлап тотонорға кәрәк. Ағасы ла күптән әҙер, әллә ниңә шуны күтәреп ҡуя алмай йонсой бит. Ваҡыты ла етерлек тә. Башланған эш – бөткән эш тигәндәй, бер башлаһа, китер ине әле...

Сайтта:
https://ye102.ru/articles/litra/2026-09-25/garmunsy-du-hik-y-h-li-chembarisova-4820883

Халиҡ ҡарт һуңғы осорҙа китап уҡыуға әүәҫләнеп китте. Ятһа ла, торһа ла - ҡулында китап, хатта ашарға ултырғанда ла һалмай ул. Ҡарсығы тәүҙә өндәшеп ҡарағайны, һуңынан ҡартайған һайын еңмешләнгән хәләленә ҡаршы килмәне. Күп балалы татыу ғаиләлә үҫкән Мәҙинә әбей тауыш-тынһыҙ сәй эсеүҙе йәштән мөрхәтһенмәне. Бер-береңә эшләгән эше, бешергән ашы өсөн рәхмәт әйтеү, кәңәш-төңәш итеү, һис юғында, оҙон көн буйы күрешмәгәндән һуң яйлап һөйләшеп ултырыу сараһы һымаҡ күрә ине аш мәлдәрен. Бигерәк тә тәмле-татлы бешереп, киске аш ваҡытын көтөп ала ине. Унда инде бөтә ғаиләһе - биш улы, ире түңәрәк өҫтәл артына йыйыла. Эштән арып ҡайтҡан кешене маҙаһыҙламаһын тип, бәләкәй саҡтарында балаларын аталары ҡайтҡансы ашатып ҡуйыр ине. Һуңғараҡ, үҙҙәре ҡалаҡ тотоп ашай башлағас, бер-береһенең үксәһенә баҫып үҫеп килгән улдарын үҙҙәре менән бергә ултыртты. Тик ниңәлер, Мәҙинә теләгәнсә, һөйләшеп, береһенән-береһе алсағыраҡ уландары менән күңелле итеп гәпләшеп ултырырырға насип булманы. Балалар баҡсаһында, мәктәптә күргән-ишеткәндәрен, көнө буйы алған тәьҫораттарын һөйләй башлаһалар, атайҙары тыңлау түгел, оторо ярһып, ауыҙҙарын ябып ҡуйыр ине. Уларҙың артыҡ иркә, телдәр булыуына ҡатынына ризаһыҙлыҡ белдерҙе, ҡайһы берҙә хатта ҡулындағы ҡалағын өҫтәлгә бәреп тороп китер ине.
Мәҙинә - түҙемле, аҡыллы ҡатын. Балаларын, атайҙарының ныҡ арып ҡайтыуын сәбәп итеп, бәләкәй саҡтағы кеүек алдан ашатырға күнегеп китте. Тик Халиҡ ҡатыны менән икәүҙән-икәү генә ҡалһа ла ҡәнәғәтлек кисермәне, йөҙөн сирып, үсеккән бала кеүек өнһөҙ-тынһыҙ ашауын дауам итте. Туйғас, ауыҙы эсенән нимәлер мөңгөрҙәне лә тороп китте, әллә шулай үҙенсә "әпәр" итте, әллә ҡатынына тәмле аш менән һыйлағаны өсөн рәхмәт әйтте. Мәҙинә уны ҡартайғансы аңламаны... Хаҡлы ялға сығыуына тиҫтә йылдан ашыу ваҡыт үтте инде. Йәштән бер ҡыҙыҡһыныуы ла, яратҡан шөғөлө лә булмағас, тәүҙә Халиҡ үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәй аптыранды. Күршеһенә эйәреп, балыҡ ҡармаҡларға ла йөрөгән булды, әммә уға тигән балыҡ, гел уның емен урап үтеп, күршеһенә эләгеүенә сыҙар хәле ҡалмағас, тиҙҙән был мауығыуын ташларға булды. Баҡсасылыҡҡа ла барымы юҡ, был эште баштан уҡ тулыһынса Мәҙинәһенә, улдарына тапшырған. Шуға ла ҡартайған көнөндә белмәгәненә ҡыҫылырға теләмәне.
Ауылға ҡайтып, туған-тыумасаһы араһында булырға ла, көс-кәре булып та, уларға хужалыҡ эшендә ярҙам итергә лә атлығып торманы. Йылына бер тапҡыр һөнәри байрамдары көнөндә мөҙҙәтле ялға киткән эш урынына барып килә лә, башҡаса халыҡ араһына ла сыҡманы. Ҡатыны менән парлашып йәки ғаилә менән концерт-маҙарға йөрөргә, сәйәхәт итергә лә яратманы.
Шулай, хаҡлы ялының бер нисә йылы диванға ҡырын ятып, телевизор ҡарап үтте. Һуңғы йылдарҙа ғына нисәмә йыл үҙ уҡыусыһын көткән китаптарға иғтибар итте. Өйөндә етерлек улар, йәштән уҡыһа-уҡымаһа ла китап йыйырға яратты. Бигерәк тә матур биҙәлешле китаптарға иҫе китте. Ундай осраҡта авторына ла, жанрына ла ҡарамай алыр ҙа, китап шкафының иң күренгән урынына ҡуйып, һоҡланыр ине. Китаптар араһында бите бер тапҡыр ҙа асылмағандары ла юҡ түгелдер, сөнки ул ваҡытта уның уҡырға форсаты ла булманы, яратманы ла, бушҡа ваҡыт үткәреү кеүек ҡабул итте. Хәҙер иһә бына бер нисә йыл инде китап уҡып, йоҡоһонан да, ашынан да яҙыр хәлгә килде.
Күптән түгел уның ҡулына "Батшаларға бүләк, йәки урта быуаттағы әхлаҡи васыяттар йыйылмаһы" китабы эләкте. Уны, әлбиттә, ҡасан, ҡайҙан алғанын иҫләмәй ҙә, уның кәштәгә нисек эләккәнен дә онотҡан.
Һәр юлын йотлоғоп уҡыны ул. Бер бүлеген уҡып сыға ла, уны бөгөнгө күҙлектән сығып, төрлөсә фекерләй, анализлай, сағыштыра. Уларҙың һәр береһенең ниндәй ҙур мәғәнәгә эйә булыуын, һәр береһендә ҙур аҡыл-хазина һаҡланыуын, уҡыған һайын зиһене артыуын тойҙо. Фәҡәт батшаларға ғына ҡағылған этика нормалары түгел икән ул. Дөйөм кешелектең әхлаҡи ҡағиҙәләре йыйылған икән.
Уны нисә ҡат уҡып
Показать полностью...