Татар ядкарьләре

Чәй табынына бик нәзәкатьле кайнатма!
Матур да, тәмле дә була)
Ясап карагыз әле❤️

💬...Яраткан музыкантыбыз, Татарстанның Халык, Россиянең атказанган артисты Рөстәм Вәлиев утыз ел эчендә бер генә көн дә чыгыш ясамый калмагандыр, мөгаен. Ул елларны 365 көнгә тапкырласаң, никадәр каһарманлык арифметикасы килеп чыга. Ялсыз- нисез титаник хезмәт, иҗатка мәхәббәт һәм күпме маҗара... Моңа ничек кеше йөрәге түзсен!!!

🪗Рөстәмне һәр җырчы үзенең баянчысы итеп исәпли иде.
Гармун — моң сандыгы. Татар язмышы моңнан яралган. Ничекләр итеп сыйган соң безнең язмыш шушы гармун эченә... Тыгызлап тулгандыр.

🧰Соңгы елларда Рөстәм ике сандык күтәреп йөрде. Сикәлтәле юлларда ул аларны үзеннән дә ныграк саклый иде. Бер сандыкта Италиядән машина бәясенә алынган затлы эксклюзив баян. Гастроль машинасы мактаулы юлларыбызда бер чөеп алса һәм шулчак, тәүбә-тәүбә, ялгыш кына сәдәфе батып, берәр теле кысылып калса... Кичекмәстән Италиягә путёвка әтмәлләп, баянны төзәттереп кайтасы була икән.

🧰Рөстәмнең икенче сандыгында хан малайлары уенчыгына охшатып эшләнгән вак-вак гармуннар булыр, әллә дистәдән артык шунда... Ул гармуннар арасында курай, кубыз, сорнае...

📍Гармуннан туя белмәде, кайда вараксинчы осталарны күрсә — шундук заказ бирә. Рәсим Низамов белән гастрольдә йөргән чакта, Нефтикамскида яшәүче бер останың өенә барып,концертыбызга соңга кала язды. Тагын тальян күтәреп кайтты, телләренә бассаң, төрле төстәге лампочкалары яна башлый. И, Рөстәмнең сөенүен күрсәң — былбыл тотканмыни! ...
(К.Кәримов "Сагышлы Сабантуй")

#бу_көн_туган_көн

Рөстәм Вәлиев (27.10.1961-05.03.2014)

Бүген «Сөембикә» журналы туган көнен бәйрәм итә. Аның беренче номеры 1913 елның 27 октябрендә дөнья күрә.

Беренче баш мөхәррире – Ягъкуб Хәлили. Басма хәзерге кебек – «хатын-кызларның бөтентатар айлык иҗтимагый-сәяси һәм әдәби-нәфис журналы» дип аталмаса да, шушы юнәлешне күзаллый. Аның актив авторлары арасында хатын-кызлар күп була. Актив авторлары арасында — Мәхбүбҗамал Акчурина, Маһруй Мозаффария, Фәхрелбанат Сөләйманова, Рокыя Ибраһимия. Шулай ук Фәтхи Борнаш, Нәҗип Думави басмага актив яза.

Журнал татар милли гореф-гадәтләрен саклау, кызларны шушы традицияләр нигезендә тәрбияләү, хатын-кызларның хокукый, икътисади хәле, бала тәрбиясе, театрлар, сәнгать үсеше турында күп яза. Шушы темаларга багышланган әдәби әсәрләр дә басыла.

«Сөембикә» аена ике тапкыр чыга, 1918 елның 8 гыйнварына кадәр барлыгы 115 сан дөнья күрә. Совет хөкүмәтенең большевистик булмаган матбугатны тыю турында карары нигезендә ябыла.

1926 елның августында Татарстан хөкүмәте киңәшмәсендә СССРда яшәүче татар хатын-кызлары өчен аерым басма кирәклеге турында Гыйззениса Таҗетдинова чыгыш ясый. «Азат хатын» журналын чыгару турында карар кабул ителә, редколлегия раслана. «Азат хатын», исеменнән үк күренгәнчә, беренче чиратта коммунистик тәрбияне күз алдында тота. Башта басманың баш мөхәррире булмый, соңыннан Шаһидә Кәримова, аннары Шәмсия Азанова җитәкчелек итә. Аның тиражы бик тиз үсә, тиз арада 15 меңгә җитә.

1931 елда Шәмсия Азанова, ире репрессиягә эләгү сәбәпле, эштән җибәрелә, соңыннан кулга алына. 1931-1937 елларда баш мөхәррир Гөлчирә Гафурова, ул – Һади Такташның эчкерсез чын мәхәббәте. Гөлчирә партия эшенә кайтарылган Сибгатулла Гафуровка кияүгә чыга, 1937 елда алар икесе дә репрессияләнә. 1937-1941 елларда баш мөхәррир - Рокыя Әхмәтшина.

Журнал Бөек Ватан сугышы елларында чыгудан туктап тора. 1958 елда гына яңадан нәшер ителә башлый. 1958-1977 елларда баш мөхәррире Асия Хәсәнова, 1977-1988 - Венера Ихсанова. 1976 елда зур бүләк - «Хөрмәт билгесе» ордены белән бүләкләнә. 1977 елда журналның тиражы 362 меңгә җитә, 1988 елда – 475 мең. Декабристлар урамы, 2 йортта урнашкан нәшрият бинасы башлыча ике басма - «Чаян» (тиражы 850 меңнән артык) һәм «Азат хатын» журналларыннан кергән табыш исәбенә төзелгән дигән фараз да бар.

1991 елда, баш мөхәррир  Роза Туфитулова булган вакытта, журнал «Сөембикә» исемен ала. «Сөембикә»  хәзерге вакытта иң зур тиражлы татар журналларының берсе санала (2025 елда – 4435). Журналның символы – Сөембикә-Ханбикә сурәте, аны Баки Урманче 1991 елда иҗат итеп, басмага бүләк итә.

1913 елдан хәзергә кадәр журналда 12 баш мөхәррир булган. (2000-2009 Фирая Бәдретдинова, 2009-2018 Ләйсән Юнысова, 2018-2019 Гөлнара Сабирова.
Хәзерге баш мөхәррир – Лариса Маликова.

Балта чапканда түмгәк ял итә.

#татар_акылы

📌Мансур абыйны югалткан идегезме?
Бүген ул кабат безнең белән😊
Ә әйтер сүзе халкыбызның әдәп-әхлак кагыйдәләренә бәйле.
#көнкүрешебез
#Ядкарьләр_ядкаре

Почему дома и двери в татарских деревнях располагали определённым образом? Какое значение в народных преданиях имели вода, солнце и луна? 🌿

10 ноября приглашаем в отель «Ногай» на встречу «Природные явления в татарской культуре» в рамках Творческой студии имени Г. Тукая.

Наш спикер — Фанзиля Хакимовна Завгарова, кандидат филологических наук, заслуженный деятель искусств Республики Татарстан, известный фольклорист и культуролог.

Поговорим о том, как природа формировала представления о мире, отражалась в народных традициях и верованиях, а также в архитектуре татарских деревень, обустройстве домов.

Приходите, чтобы открыть для себя новые грани татарской культуры и увидеть знакомые вещи по-другому.

🗓 10 ноября, 19:00
📍 Отель «Ногай»

Участие бесплатное, по предварительной регистрации: https://forms.yandex.ru/cloud/6ad8af305057b24493ecdb58

Татарчасы ничек?

26 октябрьдә Советлар Союзы Герое Дмитрий Карбышевның тууына 146 ел тула.

Дмитрий Карбышев 1880 елның 26 октябрендә Омск шәһәрендә бай хәрби Михаил Ильич һәм бай сәүдәгәр кызы Александра Ефимовна гаиләсендә туа. «Туганайлар» газетасының элеккеге баш мөхәррире, Татарстан Республикасы керәшеннәренең иҗтимагый оешмасы башкарма комитеты җитәкчесе Людмила Белоусова әйтүенчә, генералның тамырлары керәшен-нагайбәкләргә барып тоташа. Ул Карбышев фамилиясе татарча «кара баш» сүзләреннән килеп чыккан булырга мөмкин дип саный.

Карбышев Бөек Ватан сугышының иң билгеле каһарманнарының берсе, көчле ихтыяр символларының берсе дияргә була. Маутхаузен концлагеры булган урында генерал истәлегенә куелган һәйкәл дә шуны сөйли.

Карбышев рус-япон, Беренче бөтендөнья һәм Гражданнар сугышларында катнаша. Брест крепосте ныгытмаларын төзүдә хезмәт куя. Соңрак хәрби инженерия өлкәсендә күренекле галимгә әверелә, йөздән артык фәнни хезмәт яза, генерал-лейтенант дәрәҗәсенә ирешә.

Бөек Ватан сугышы башлангач, 1941 елда ул немецларга әсирлеккә эләгә. Фашистлар аның белемен үз максатларында файдаланырга тели. Ләкин Карбышев хезмәттәшлек итүдән баш тарта. Аны концлагерьга ябалар, авыр хезмәткә мәҗбүр итәләр.

1945 елның февралендә 64 яшьлек генерал Маутхаузен концлагеренда һәлак була. Фашистлар аны башка әсирләр белән бергә тышка алып чыгып, бозлы су белән коендыралар. Ул шунда катып үлә, әмма фашистлар белән хезмәттәшлеккә бармый.

1946 елда Карбышевка үлгәннән соң Советлар Союзы Герое исеме бирелә.

Карбышевның исеме Россиянең күп шәһәрләрендәге урамнарга, мәктәпләргә бирелгән, аңа һәйкәлләр куелган. Казанда да аның исемендәге урам бар.

Артка борылып карасаң,
Нинди галәми рәхәт!
Кычкырган каргыштан кыйммәт
Пышылдап әйткән рәхмәт!

Ренат Харис

🌼🌼🌼
Бакчагызда мультифлора хризантемалар үстергән булсагыз, беләсездер, алар көз буе шулкадәр купшы-матур булып утыралар, хәтта кисәргә кызганыч. Әгәр аларны язга тагын да күбәйтергә уйласагыз безне карагыз!