▶ video
Тахан, ардара бетта 30-ча дийнахьа 1992-ча шерарча гуйран хана эттача доккхача хатара юкъе байнараш дагалоацаш, дегашка йоккха гӏайгӏайоссаш ди да вайна. 34 шу даьннад из хинна, тархьарага диллача йӏаьха, дукха хӏама хувцаденна ха я из, бакъда, цу унзарча хатара юкъе ноаной, бераш, бӏарчча дезалаш, гаргара нах байнарашта цӏаккха а ца ерзаш лешаш латта чов я из мелла ха мара ца яхарах.
Вайна дика дагадоагӏа цхьаккха бехк боацаш из унзара хатар оттар… Цу деношка де доацаш байнараш тахан а дегашка латт, итташ шерашка шоай нахах фу хиннад ца ховш бахарий гӏайгӏа, бала мела боккха ба гуш да тахан. Дукхача шерашка шоаш мел ӏоадаьча хӏамах баьнна шоай цӏенош дуташ арабовла безача кхаьчар гӏалгӏай. Вай къаман исторе кӏоарга лар йита хӏама да из! Гӏалгӏайче цу хана хӏетта хьаотташ, ший хӏаматоадара наькъ тӏа хьалхара гӏа боаккхаш яр, цхьа дезал хинна вӏаши гӏо де, оагӏув хьаллаца ураэттарнах.
Дерригача къаман ла ма могга хала денош дар уж! Хӏаравар ший цӏен наӏараш хьаеллаш, фусамах беха арабаьннараш чуэцаш, шийга дар декъаш вар. Массане юкъара гӏайгӏа, хало яр из. Тӏехьенгаратӏехьенга кхоачаш вайна юкъе хьадена, лорадаь хӏама да из – вӏаши гӏо деш, оагӏув хьаллоацаш хилар.
Къаман вахаре цӏаккха а дицденна дӏадаргдоацаш, дега дира чов еш дола тархьар да из. 1992-ча шера эттача туржаӏа дагадохийт вайна сага вахара мах боарам боацаш болга, хатарах цӏаккха а дикадар хьадала йиш йоацилга. Тахан вай кхетаду, иштта дола хӏама цхьаккха тайпара оттийта йиш йоацилга!
Цу доккхача хатара юкъе боацача бехках байнарий цӏераш вай дегашта цӏаккха йицлургьяц! Зулам ца даржийтара тӏехьакъахьегар доккхача декхарех долга кхетаду вай тахан. Тайп-тайпара дукха къамаш дахача, хӏаракъам ший ӏадаташ, оамалаш, тархьар, культурайолаш долча Россе вахаре геттара лоархӏаме да вӏаши бартаца, машар лорабеш дахар. Къамашта юкъе цхьоагӏо, машар хиларга хьежжа тоалуш хургда боккхача мехка хӏама. Россе Президент волча Путин Владимира геттара чӏоагӏа лораде деза аьнна белгалдаь хӏамаш да уж!
Къаьстта йист хила лов сона тахан вай къонача тӏехьенга. Вай къаман йоккха гӏайгӏа тӏаена из хатар шоана бӏаргадайнадац, бакъда, къаман тархьардовзаш, цу деношка эттар мела йоккха чов еш хиннад кхетадеш хила деза шо. Машара хам бовзаргболаш, хатарах мела доккха зулам хьадаржайиш я кхетадергдолаш довза деза из.
Тӏадоагӏача шера Гӏалгӏайчен 35 шу дузаргда. Цу юкъа вай республико ший хӏама тоадеш, хьаотташ хьабенар атта никъ бац, лайнар, текхар кӏезига дац. Чоалханеча наькъаца, дукхача халонашта духьала увтташ воашоша ӏалашдаьр лорадар, вӏаши барт, цхьоагӏо йолаш дахар, дикаш доаржадар – вай декхар да тахан! Тӏехье, тӏехьений дезал дӏахо йодача хана беркатеча, кхерам боацача мехка ураоттаргболаш, цар кхоане сийрда хургйолашкъахьега деза вай.
Дийца варгвоацаш хала хиннача цу хатара юкъе байнараш тахан дог дизза гӏайгӏа латташ дагалоац вай, цар гаргарча нахаца из гӏайгӏа екъаш, царна мел хала да кхетадеш да вай.
Машар, барт, цхьоагӏо лораяра тӏехьа низ лулба вайна Дала! Цхьаккха дезала ма гулда кхы цу тайпара хатар, цхьаккха саг ма вусалва вайх ший фусамах, паргӏатонах веха. Хам баь, мах баь варгвоаца хӏамаш да уж хӏара сага вахаре, машара моттиг телха ди ма отталда кхы!
Байнарашта Дала гешт долда, Дала къахетам болба, бийрза моттиг даькъала йойла! Дала иман, сабар лулда вайна массанена! Амин!