🔹2026 чылда Тывада дүжүт ажаалдазының баш бурунгаар түңнелдерин…
🔹2026 чылда Тывада дүжүт ажаалдазының баш бурунгаар түңнелдерин үндүрген. Регионнуң чер ажылдыглары планнаттынган шөлдүң 99,7 хуузун – 23343,7 га черниң 23268,6 газындан дүжүттү ажаап алган. Ажаап алган дүжүт ниитизи-биле 64715 тонна четкен.
Картофель болгаш ногаа аймааның дүжүдү – сезоннуң кол чедиишкини. 2500 ажыг гектар шөлге картофель үрезинин олуртуп, 30700 тонна ажыг дүжүттү ажаап, ортумаа-биле 122 центнерни алган. 390 га ажыг черге ногаа культураларын тарып, шупту 5060 тонна ажыг тоннаны, азы 1 гектардан ортумаа-биле 129 центнер дүжүттү чыгган. Тываның Баштыңы регионнуң көдээ ажыл-агый бүдүрүкчүлериниң чедиишкиннерин демдеглеп, төлептиг ажыл-ижи дээш четтиргенин илереткен.
«Бо сан-чурагайларның артында хову шөлдерде ажылдап чоруур кижи бүрүзүнүң хүн бүрүде аар ажылы бар. Ажылыңарга бердингениңер база агаар-бойдустуң кандыг-даа үелерин ажып эртип, төрээн чериңер дээш сеткилиңер ханызындан сагыш човап чорууруңарга четтирдивис. Ам мал кыштаглаашкынының харыысалгалыг үези эгелээр. Ажыл-агыйларның мөөңнеп алган мал чеми база арга-дуржулгазы кыштаглаашкынны эки эрте бээр дээрзинге бүзүрелди берип турар. Малчыннарга херек дузаны үезинде бээри, мал-маганны чогуур чүүлдер-биле хандыртырары чугула» – деп, ол Макс мессенджерде каналынга бижээн.
Картофель дүжүдү-биле Кызыл (4418 тонна), Таңды (3638 тонна), Бай-Тайга (3469,2 тонна) кожууннар мурнунче үнген. Каа-Хем кожуун гектардан 155 центнер картофельди ажаап ап, тулган рекордту тургускан, а Таңды (гадан 152 центнер), Чаа-Хөл кожуун база Бии-Хем (гадан 130 центнер) кожууннар ооң соонда болганнар.
Таңды кожууннуң чер ажылдыглары ниитизи-биле эң хөй дүжүттү, гектардан 152 центнерни, азы 105 гектардан 1600 тонна ногаа дүжүдүн ажаап алган. Бедик көргүзүглерни Кызыл (1049 тонна), Каа-Хем (360 тонна) кожууннар база көргүскен.
Ажыл-агыйлар 3309,5 га черден тараа культуралары – кызыл-тас, сула, ак-тарааның дүжүдүн ажаап алыр планын 97 хуу күүседип, ниитизи-биле 3234,5 га черден дүжүттү алган. Гектардан ортумаа-биле 18,6 центнерни, азы 6 муң ажыг тонна дүжүттү ажаап алган. Таңды кожуун 1732,4 гектардан 3800 тонна дүжүттү ажаап, бир гектардан ортумаа-биле 21,9 центнер дүжүттү алгаш, тергиидээн. Көргүзүглер талазы-биле Бии-Хем кожуун шылгараан: 716 га шөлден 981 тонна дүжүттү чыып алган, ол ышкаш Чөөн-Хемчик кожуун 230 гектардан 386 тоннаны ажааган.
Хову ажылдарын доозарынга таарымчалыг байдалдарны тургузуп, республикада КЧМ-ның чедишпес байдалын болдурбазы-биле, регионнуң чер ажыл-агыйларынга кывар-чаар чүүл хандырылгазының төпчүткен системазын тургускаш, хүннүң-не хайгааралда алган. «Исток» КХН-ни регионалдыг оператор кылдыр томуйлаан. Билдингир автозаправка станцияларының четкизи («Москва» АЗС, «РТК» КХН, ХБ Чыргал А. С.) таварыштыр кожууннарда көдээ ажыл-агый бүдүрүкчүлеринче субсидиялыг дизельдиг кывар чүүл чедирилгезин организастаанындан, оларның кывар-чаар чүүлге чарыгдалдарын эвээжеткен.
Сезон агаар-бойдустан бергедээшкиннер чокка эртпээн, ооң иштинде Барыын-Хемчик кожууннуң Аксы-Барлык суурга долу чагганындан онза байдал болган. Ындыг-даа болза, суур ногаа ажаалдазының планын 98 хуу күүсеткен: 13 гадан дүжүт ажаар планын херек кырында 13,3 га чедирген.
Ооң-биле чергелештир, Тываның Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызы чылдың-на регионда көдээ ажыл-агый культураларынга агро камгаладылганы кылдыртканы эки түңнелдерни көргүскен: 2022 чылга деңнээрге, 2025 чылда когараан дүжүт дээш төлевирлер 2,3 млн рубль болуп, беш катап көвүдээн. 2020 чылда чаңгыс ажыл-агый ийи керээ-биле 578 гектар черни камгалаткан болза, 2025 чылда тыва аграржылар 11 ажыл-агыйны төлээлээн 11 керээни чарып, 3661 гектар черни камгалаткан. А 2026 чылда 7 ажыл-агый камгалаткан. Чер ажыл-агыйынга айыылдыг зонага хамааржыр регионга ол сан-чурагай республикада агроүлетпүр комплекизиниң саң-хөө талазы-биле турум чоруунуң болгаш үлетпүрнүң хөгжүп өзүп турарын бадыткап турар.
Картофель болгаш ногаа аймааның дүжүдү – сезоннуң кол чедиишкини. 2500 ажыг гектар шөлге картофель үрезинин олуртуп, 30700 тонна ажыг дүжүттү ажаап, ортумаа-биле 122 центнерни алган. 390 га ажыг черге ногаа культураларын тарып, шупту 5060 тонна ажыг тоннаны, азы 1 гектардан ортумаа-биле 129 центнер дүжүттү чыгган. Тываның Баштыңы регионнуң көдээ ажыл-агый бүдүрүкчүлериниң чедиишкиннерин демдеглеп, төлептиг ажыл-ижи дээш четтиргенин илереткен.
«Бо сан-чурагайларның артында хову шөлдерде ажылдап чоруур кижи бүрүзүнүң хүн бүрүде аар ажылы бар. Ажылыңарга бердингениңер база агаар-бойдустуң кандыг-даа үелерин ажып эртип, төрээн чериңер дээш сеткилиңер ханызындан сагыш човап чорууруңарга четтирдивис. Ам мал кыштаглаашкынының харыысалгалыг үези эгелээр. Ажыл-агыйларның мөөңнеп алган мал чеми база арга-дуржулгазы кыштаглаашкынны эки эрте бээр дээрзинге бүзүрелди берип турар. Малчыннарга херек дузаны үезинде бээри, мал-маганны чогуур чүүлдер-биле хандыртырары чугула» – деп, ол Макс мессенджерде каналынга бижээн.
Картофель дүжүдү-биле Кызыл (4418 тонна), Таңды (3638 тонна), Бай-Тайга (3469,2 тонна) кожууннар мурнунче үнген. Каа-Хем кожуун гектардан 155 центнер картофельди ажаап ап, тулган рекордту тургускан, а Таңды (гадан 152 центнер), Чаа-Хөл кожуун база Бии-Хем (гадан 130 центнер) кожууннар ооң соонда болганнар.
Таңды кожууннуң чер ажылдыглары ниитизи-биле эң хөй дүжүттү, гектардан 152 центнерни, азы 105 гектардан 1600 тонна ногаа дүжүдүн ажаап алган. Бедик көргүзүглерни Кызыл (1049 тонна), Каа-Хем (360 тонна) кожууннар база көргүскен.
Ажыл-агыйлар 3309,5 га черден тараа культуралары – кызыл-тас, сула, ак-тарааның дүжүдүн ажаап алыр планын 97 хуу күүседип, ниитизи-биле 3234,5 га черден дүжүттү алган. Гектардан ортумаа-биле 18,6 центнерни, азы 6 муң ажыг тонна дүжүттү ажаап алган. Таңды кожуун 1732,4 гектардан 3800 тонна дүжүттү ажаап, бир гектардан ортумаа-биле 21,9 центнер дүжүттү алгаш, тергиидээн. Көргүзүглер талазы-биле Бии-Хем кожуун шылгараан: 716 га шөлден 981 тонна дүжүттү чыып алган, ол ышкаш Чөөн-Хемчик кожуун 230 гектардан 386 тоннаны ажааган.
Хову ажылдарын доозарынга таарымчалыг байдалдарны тургузуп, республикада КЧМ-ның чедишпес байдалын болдурбазы-биле, регионнуң чер ажыл-агыйларынга кывар-чаар чүүл хандырылгазының төпчүткен системазын тургускаш, хүннүң-не хайгааралда алган. «Исток» КХН-ни регионалдыг оператор кылдыр томуйлаан. Билдингир автозаправка станцияларының четкизи («Москва» АЗС, «РТК» КХН, ХБ Чыргал А. С.) таварыштыр кожууннарда көдээ ажыл-агый бүдүрүкчүлеринче субсидиялыг дизельдиг кывар чүүл чедирилгезин организастаанындан, оларның кывар-чаар чүүлге чарыгдалдарын эвээжеткен.
Сезон агаар-бойдустан бергедээшкиннер чокка эртпээн, ооң иштинде Барыын-Хемчик кожууннуң Аксы-Барлык суурга долу чагганындан онза байдал болган. Ындыг-даа болза, суур ногаа ажаалдазының планын 98 хуу күүсеткен: 13 гадан дүжүт ажаар планын херек кырында 13,3 га чедирген.
Ооң-биле чергелештир, Тываның Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызы чылдың-на регионда көдээ ажыл-агый культураларынга агро камгаладылганы кылдыртканы эки түңнелдерни көргүскен: 2022 чылга деңнээрге, 2025 чылда когараан дүжүт дээш төлевирлер 2,3 млн рубль болуп, беш катап көвүдээн. 2020 чылда чаңгыс ажыл-агый ийи керээ-биле 578 гектар черни камгалаткан болза, 2025 чылда тыва аграржылар 11 ажыл-агыйны төлээлээн 11 керээни чарып, 3661 гектар черни камгалаткан. А 2026 чылда 7 ажыл-агый камгалаткан. Чер ажыл-агыйынга айыылдыг зонага хамааржыр регионга ол сан-чурагай республикада агроүлетпүр комплекизиниң саң-хөө талазы-биле турум чоруунуң болгаш үлетпүрнүң хөгжүп өзүп турарын бадыткап турар.
Просмотры: 91