🔹 Тывада хүрең адыгларның көвүдээни-биле, чурттакчылыг черлерже үнүп…
🔹 Тывада хүрең адыгларның көвүдээни-биле, чурттакчылыг черлерже үнүп болурунуң айыылы улуг бооп артпышаан. Понедельникте, неделяның аппарат хуралында, республиканың дириг амытаннар камгалаар күрүне комитединиң удуртукчузу Артыш Салчак амгы байдалды илеткээн. Чурттакчы чоннуң дыңнадыгларындан алырга, суурлар чоогунга адыглар көстүрү эвээжээр туржук, харын-даа көвүдеп турарын ол демдеглээн. Аңчыларныы-биле алырга, дыңзыг сооктар дүжүп, тайгага хар чыдыптарга чедир ол айыыл декабрьга чедир уламчылаар. «Ноябрьның дургузунда адыглар кижилерге болгаш мал-маганга эң-не улуг айыылды тургузуп болур» - деп, Артыш Салчак демдеглээн.
Улуг-Хем, Бии-Хем, Эрзин, Сүт-Хөл, Кызыл, Таңды, Тес-Хем, Барыын-Хемчик, Чөөн-Хемчик, Бай-Тайга, Тере-Хөл кожууннарда база Кызыл хоорайда адыг көргениниң дугайында 56 дыңнадыг эрткен неделяда кирген. Кызылдан ийи медээ меге болган: бирээзинде улус улуг ытты, а өскезинде аътты адыг деп бодааннар. Ынчалза-даа 25 медээ бадыткаттынган, айыылдыг араатаннар узуткаттынган.
Адыгның дорт халдап кээринден аңгыда, өске айыыл база тывылган — трихинеллёз аарыын халдадып ап болуру. Октябрьның 20-де өлүрген адыгның эъдин лабораторияга хынап көөрге, аарыг тарадыкчызы илереттингенин ветеринария албанының удуртукчузу Юрий Оруспай дыңнаткан. Трихинеллёз – кижини инвалид апаарынга чедирип болур айыылдыг паразиттиг халдавыр. Трихинелланың курттары доңурарга-даа, ыштаарга-даа, дузаарга-даа өлбес. Өлүрген тывыжын лабораторияга хынадып алыры – камгалалдың чаңгыс бүзүрелдиг аргазы ол. Бии-Хем кожууннуң ниити ажыглалдың аңныыр черлеринден аткан адыг аарыг болганы-биле, бир чылдың карантинин ында чарлаан.
Амгы үеде республиканың чурттакчыларынга айыылдыг байдал артканындан, регионнуң девискээринде киирген кызыгаарлаашкыннарны шыңгыы сагыырын сүмелеп турар. Муниципалдыг удуртукчуларга малчын коданнар-биле харылзажып, кандыг-даа айыыл тургустунуп келзе аңчыларга дүрген дыңнадырын сагындырган. Бо неделяда, школачы дыштанылга хүннери чоруп турар, ынчангаш уругларның болгаш элээдилерниң айыыл чок чоруунче онза кичээнгейни угландырар. Тус чер бот-башкарылга органнарының удуртукчуларынга комендант шагын сагып турарын, арыг агаарже азы дыштанылга баазаларынче коллективтиг үнүүшкүннерни болдурбазын боттары хайгааралга алырын сүмелээн. Оон аңгыда, тургустунган бо амгы байдалдар үезинде, ажы-төлдү малчын аалдарже чорутпазын ада-иелерге шыңгыы сагындырган. Республикада 318 малчын турлаглар айыылдыг зонада, оларның чүгле 164-үнде коргудар тускай дериг-херекселдерни салган.
Тывада арга-арыг девискээрлеринче болгаш аңаа чоок чыдар черлерже үнүүшкүннү хораан дугайында республика Баштыңының айтыышкыны ноябрь 30-ге чедир күштүг дээрзин сагындыраал. Назы четпээн уруглар улуг улус чокта даштыгаар караңгыда үнүп болбас. Ол ышкаш спортчу хемчеглер, слеттар болгаш өске-даа массалыг чыыштар чыыры, турисчи кокпаларже болгаш экологтуг маршруттарже үнери база хоруглуг. 13 муниципалдыг тургузугда тус чер деңнелинде кезээде белен чоруктуң чуруму ам-даа күштүг, ол ышкаш арга-арыглыг черлерже баары болгаш ынаар машиналыг кирери хоруглуг.
Кожууннарда чоннуң айыыл чок чоруун камгалаары-биле 500 ажыг аңчылар кирген 89 бригада ажылдап турар. Аңчылар суурлар, малчын аалдарже чоокшулап, мал-маганче халдап, херек кырында айыылды тургузуп турар адыгларның санын өйлеп-таарыштырып турар.
Улуг-Хем, Бии-Хем, Эрзин, Сүт-Хөл, Кызыл, Таңды, Тес-Хем, Барыын-Хемчик, Чөөн-Хемчик, Бай-Тайга, Тере-Хөл кожууннарда база Кызыл хоорайда адыг көргениниң дугайында 56 дыңнадыг эрткен неделяда кирген. Кызылдан ийи медээ меге болган: бирээзинде улус улуг ытты, а өскезинде аътты адыг деп бодааннар. Ынчалза-даа 25 медээ бадыткаттынган, айыылдыг араатаннар узуткаттынган.
Адыгның дорт халдап кээринден аңгыда, өске айыыл база тывылган — трихинеллёз аарыын халдадып ап болуру. Октябрьның 20-де өлүрген адыгның эъдин лабораторияга хынап көөрге, аарыг тарадыкчызы илереттингенин ветеринария албанының удуртукчузу Юрий Оруспай дыңнаткан. Трихинеллёз – кижини инвалид апаарынга чедирип болур айыылдыг паразиттиг халдавыр. Трихинелланың курттары доңурарга-даа, ыштаарга-даа, дузаарга-даа өлбес. Өлүрген тывыжын лабораторияга хынадып алыры – камгалалдың чаңгыс бүзүрелдиг аргазы ол. Бии-Хем кожууннуң ниити ажыглалдың аңныыр черлеринден аткан адыг аарыг болганы-биле, бир чылдың карантинин ында чарлаан.
Амгы үеде республиканың чурттакчыларынга айыылдыг байдал артканындан, регионнуң девискээринде киирген кызыгаарлаашкыннарны шыңгыы сагыырын сүмелеп турар. Муниципалдыг удуртукчуларга малчын коданнар-биле харылзажып, кандыг-даа айыыл тургустунуп келзе аңчыларга дүрген дыңнадырын сагындырган. Бо неделяда, школачы дыштанылга хүннери чоруп турар, ынчангаш уругларның болгаш элээдилерниң айыыл чок чоруунче онза кичээнгейни угландырар. Тус чер бот-башкарылга органнарының удуртукчуларынга комендант шагын сагып турарын, арыг агаарже азы дыштанылга баазаларынче коллективтиг үнүүшкүннерни болдурбазын боттары хайгааралга алырын сүмелээн. Оон аңгыда, тургустунган бо амгы байдалдар үезинде, ажы-төлдү малчын аалдарже чорутпазын ада-иелерге шыңгыы сагындырган. Республикада 318 малчын турлаглар айыылдыг зонада, оларның чүгле 164-үнде коргудар тускай дериг-херекселдерни салган.
Тывада арга-арыг девискээрлеринче болгаш аңаа чоок чыдар черлерже үнүүшкүннү хораан дугайында республика Баштыңының айтыышкыны ноябрь 30-ге чедир күштүг дээрзин сагындыраал. Назы четпээн уруглар улуг улус чокта даштыгаар караңгыда үнүп болбас. Ол ышкаш спортчу хемчеглер, слеттар болгаш өске-даа массалыг чыыштар чыыры, турисчи кокпаларже болгаш экологтуг маршруттарже үнери база хоруглуг. 13 муниципалдыг тургузугда тус чер деңнелинде кезээде белен чоруктуң чуруму ам-даа күштүг, ол ышкаш арга-арыглыг черлерже баары болгаш ынаар машиналыг кирери хоруглуг.
Кожууннарда чоннуң айыыл чок чоруун камгалаары-биле 500 ажыг аңчылар кирген 89 бригада ажылдап турар. Аңчылар суурлар, малчын аалдарже чоокшулап, мал-маганче халдап, херек кырында айыылды тургузуп турар адыгларның санын өйлеп-таарыштырып турар.