куйды. Башта берәр атна ияләшә алмады малкай, авылын, туган абзарын…
куйды. Башта берәр атна ияләшә алмады малкай, авылын, туган абзарын сагынды бугай. Солыны иснәп тә карамады. Вәли акыллы егет, бик тиз ияләштерде. Җаен да тапты, аннан соң малларның телен дә аңлый иде ул. Беркөн җигеп, басуларны да карап кайтты. Чәчү бетеп килә. Сәбәп табып тагын Саимәләр авылына барасы иде. Чибәр кыз, дип уйлады ул.
Алмагачлар быел бөтен тырышлыкларын биреп чәчәк аталар. Гомер булмаган хәл. Авыл аклыкка төренде. Туйга әзерләнүче кәләшләрне хәтерләтә болар. Алма күп булыр инде, Алла боерса. Өй каршындагы алмагачын сандугач та бик мактый быел, таңга кадәр туктамыйча сайрый, былбылым.
Нәкъ әйткән вакытына килә Шамил. Әнә бүген дә сыерчык кебек капка төбендә сызгырып җибәрде ул. Гөлзирә әзер иде инде. Кичә генә әнисе районнан алып кайтк ан ак плащын кигән. Сары, озын чәчләрен таратып салган. Биленә кадәр төшкән дулкынлы чәчләре бик килешә аңа. Зәңгәр күзләренә туры китереп нечкә озын муенына бәйләгән зәңгәргә ак бөрчекләр төшкән юка шарфы да килешеп тора үзенә.
– Ипле генә йөрегез инде, кызым, – диде Мәдинә апа. Гөлзирә капкадан чыгуга, Шамил сүзсез калды. Күкрәк турыннан нидер йөгереп узды. Алмагач чәчәгенең бер таҗына охшатты ул Гөлзирәсен. Юк, таҗына гына түгел, тәмле кып-кызыл зур алма бирәсе чәчәгенә ошатты, юк, чәчәгенә түгел, алмасына. Кабып кына йотасы бит бу.
Алар клубка кергәндә, танцы башланган иде инде. Яшьләрнең күзе аларга төште. Нинди матур икесе дә. Бүген аеруча. Яз бит, күңелләрдә – яз!
Гөлзирәне ошатып йөрүче башка егетләр дә бар авылда. Шамил шәһәр кызлары янына киткән чакларда озатып куючылар да була, ләкин Гөлзирә берсен дә якын җибәрми. Курка ул. Юк, Шамилдән түгел, ә Шамилнең теге егетләрне кыйнап имгәтүеннән курка. Андый очраклар да булды. Әгәр ишетсә, Шамил, һичшиксез, менеп төшә иде.
– Ул – минеке генә! Тагын бер күрсәм... – дигән күп нокталы җөмлә белән төгәлләнә иде сүзе.
Шамил Гөлзирәне вальска чакырд ы. Күбәләкмени, очты гына кыз. Сөю болынындагы иң гүзәл чәчәккә кунган диярсең. Үзе дә аңламады. Янәшәдәге вальс әйләнүче яшьләрне дә күрмәде. Гармунчы егет уйнады да уйнады.
Клуб бикләнеп, яшьләр кайтырга чыктылар. Көн җылы, язгы саф һава, шомырт, алмагач чәчәге исләре башларны әйләндерә. Әйтеп бетергесез рәхәтлек урамда. Яшьләрнең һәркайсы шат тавышлар белән кайсы кая таралышып та бетте.
– Гөлзирә, әйдә мин сине бер җиргә алып барам, – диде Шамил.
– Кая инде ул?
– Баргач күрерсең.
Колхозның шау чәчәк аткан алма бакчасы иде ул. Нинди гүзәллек! Анда керергә ярамый. Алмалар өлгергәч бигрәк тә. Саклыйлар.
– Әйдә, рәхим ит, алмам, – диде Шамил.
– Юк, кермибез. Күрсәләр. Штраф салсалар. Нәрәттә сөйләсәләр.
– Бүген беркем дә юк монда. Салих исерек бүген.
– Юк, яхшы түгел, Шамил.
– Шундый гүзәллекне күрсәтми мөмкин түгел бит сиңа, Гөлзирә.
Көчле куллары белән күтәреп алды да капкадан бакчага кереп китте. Ай нурлары төшеп, алмагачларны тагын да матурлатып, икенче төрле аклык өстәгән иде ул кичкә.
– Менә бу алмагач иң карты, иң тәмлесе дип сөйлиләр, Гөлзирә. Ул бер елны да чәчәк атмый калмый икән. Мин синең менә шушы алмагач кебек озын гомерле, аның чәчәкләре кебек матур булуыңны, берсеннән-берсе алма кебек балалар алып кайтуыңны һәм мине яратып яшәвеңне телим. Көзен дә бер яфрагын коймасын иде минем алмагачым, – дип, Шамил Гөлзирәнең иреннәренә үрелде.
Карышмады Гөлзирә, киресенчә, иркәләүләргә иркәләү белән җавап бирде. Бөтен тәне кызышты, әйтерсең яз сулары күкрәк читлеген бәреп чыга, агышын туктатып та булмый. Ярату көчәя генә барды. Ак плащ җиргә җәелде. Шамилнең еш-еш сулавын, Гөлзирәнең ни эшләвен дә, аклыгын, сафлыгын югалтканын аңламавын да бары карт алмагач кына күрде. Үзе карт булса да, яшь чәчәкләре пышылдап, яфраклары лепердәшеп куйдылар. Айнып киттеме, Гөлзирә Шамилне этәргә тырышты.
– Шамил, нишләдең син? Нишләдең? – дип еларга кереште.
– Бүгеннән син инде менә чыннан да минеке генә, минеке генә.
– Шамил, җитте, кит дим!
Этеп кенә була ди шул кадәр олы гәүдәне.
Алмагачлар быел бөтен тырышлыкларын биреп чәчәк аталар. Гомер булмаган хәл. Авыл аклыкка төренде. Туйга әзерләнүче кәләшләрне хәтерләтә болар. Алма күп булыр инде, Алла боерса. Өй каршындагы алмагачын сандугач та бик мактый быел, таңга кадәр туктамыйча сайрый, былбылым.
Нәкъ әйткән вакытына килә Шамил. Әнә бүген дә сыерчык кебек капка төбендә сызгырып җибәрде ул. Гөлзирә әзер иде инде. Кичә генә әнисе районнан алып кайтк ан ак плащын кигән. Сары, озын чәчләрен таратып салган. Биленә кадәр төшкән дулкынлы чәчләре бик килешә аңа. Зәңгәр күзләренә туры китереп нечкә озын муенына бәйләгән зәңгәргә ак бөрчекләр төшкән юка шарфы да килешеп тора үзенә.
– Ипле генә йөрегез инде, кызым, – диде Мәдинә апа. Гөлзирә капкадан чыгуга, Шамил сүзсез калды. Күкрәк турыннан нидер йөгереп узды. Алмагач чәчәгенең бер таҗына охшатты ул Гөлзирәсен. Юк, таҗына гына түгел, тәмле кып-кызыл зур алма бирәсе чәчәгенә ошатты, юк, чәчәгенә түгел, алмасына. Кабып кына йотасы бит бу.
Алар клубка кергәндә, танцы башланган иде инде. Яшьләрнең күзе аларга төште. Нинди матур икесе дә. Бүген аеруча. Яз бит, күңелләрдә – яз!
Гөлзирәне ошатып йөрүче башка егетләр дә бар авылда. Шамил шәһәр кызлары янына киткән чакларда озатып куючылар да була, ләкин Гөлзирә берсен дә якын җибәрми. Курка ул. Юк, Шамилдән түгел, ә Шамилнең теге егетләрне кыйнап имгәтүеннән курка. Андый очраклар да булды. Әгәр ишетсә, Шамил, һичшиксез, менеп төшә иде.
– Ул – минеке генә! Тагын бер күрсәм... – дигән күп нокталы җөмлә белән төгәлләнә иде сүзе.
Шамил Гөлзирәне вальска чакырд ы. Күбәләкмени, очты гына кыз. Сөю болынындагы иң гүзәл чәчәккә кунган диярсең. Үзе дә аңламады. Янәшәдәге вальс әйләнүче яшьләрне дә күрмәде. Гармунчы егет уйнады да уйнады.
Клуб бикләнеп, яшьләр кайтырга чыктылар. Көн җылы, язгы саф һава, шомырт, алмагач чәчәге исләре башларны әйләндерә. Әйтеп бетергесез рәхәтлек урамда. Яшьләрнең һәркайсы шат тавышлар белән кайсы кая таралышып та бетте.
– Гөлзирә, әйдә мин сине бер җиргә алып барам, – диде Шамил.
– Кая инде ул?
– Баргач күрерсең.
Колхозның шау чәчәк аткан алма бакчасы иде ул. Нинди гүзәллек! Анда керергә ярамый. Алмалар өлгергәч бигрәк тә. Саклыйлар.
– Әйдә, рәхим ит, алмам, – диде Шамил.
– Юк, кермибез. Күрсәләр. Штраф салсалар. Нәрәттә сөйләсәләр.
– Бүген беркем дә юк монда. Салих исерек бүген.
– Юк, яхшы түгел, Шамил.
– Шундый гүзәллекне күрсәтми мөмкин түгел бит сиңа, Гөлзирә.
Көчле куллары белән күтәреп алды да капкадан бакчага кереп китте. Ай нурлары төшеп, алмагачларны тагын да матурлатып, икенче төрле аклык өстәгән иде ул кичкә.
– Менә бу алмагач иң карты, иң тәмлесе дип сөйлиләр, Гөлзирә. Ул бер елны да чәчәк атмый калмый икән. Мин синең менә шушы алмагач кебек озын гомерле, аның чәчәкләре кебек матур булуыңны, берсеннән-берсе алма кебек балалар алып кайтуыңны һәм мине яратып яшәвеңне телим. Көзен дә бер яфрагын коймасын иде минем алмагачым, – дип, Шамил Гөлзирәнең иреннәренә үрелде.
Карышмады Гөлзирә, киресенчә, иркәләүләргә иркәләү белән җавап бирде. Бөтен тәне кызышты, әйтерсең яз сулары күкрәк читлеген бәреп чыга, агышын туктатып та булмый. Ярату көчәя генә барды. Ак плащ җиргә җәелде. Шамилнең еш-еш сулавын, Гөлзирәнең ни эшләвен дә, аклыгын, сафлыгын югалтканын аңламавын да бары карт алмагач кына күрде. Үзе карт булса да, яшь чәчәкләре пышылдап, яфраклары лепердәшеп куйдылар. Айнып киттеме, Гөлзирә Шамилне этәргә тырышты.
– Шамил, нишләдең син? Нишләдең? – дип еларга кереште.
– Бүгеннән син инде менә чыннан да минеке генә, минеке генә.
– Шамил, җитте, кит дим!
Этеп кенә була ди шул кадәр олы гәүдәне.
Просмотры: 51